|
HASTALARIN SAĞLIK SİSTEMİNDEN BEKLENTİLERİ
|
|
Mevcut Durum:
Hastaların %44’ü Türkiye’deki sağlık sistemini başarılı bulmaktadır. Yaklaşık 1/4’lük bir kesim ise (%27) sistemi başarılı bulmamaktadır. Diğer yandan, hastaların yarıdan fazlası (%57) sağlık ve tedavi için devlet bütçesinden ayrılan payı yetersiz bulmaktadır. Şu an ayrılan payı yeterli bulanların oranı 1/3 ile sınırlıdır.
Araştırmada sorgulanan bir başka konu da, sağlık hizmetinden faydalanan her insanın sahip olduğu temel hasta hakları açısından sistemin başarısıdır. Hastalara göre sahip olmaları gereken en önemli haklar tedavinin niteliği, yeri ve süresi ile ilgilidir: “hastalığın teşhisinden sonra tedaviye kısa sürede başlanması”, “kendisinin ve hanehalkının mümkün olan en iyi tedaviye ulaşabilmesi”, kendisi için uygun olan yer ve zamanda tedavi olabilmesi” ve “her hastaya eşit tedavi hakkı tanınması”. Sistemin hasta haklarına ilişkin başarı düzeyine bakıldığında ise, en önemli haklar arasında sayılan “mümkün olan en iyi tedaviye ulaşabilme” ve “her hastaya eşit tedavi hakkı tanınması” konularında ve bunlara ek olarak “Avrupa ve Amerika’da en son geliştirilen teşhis ve tedavi şekilleri ile tedavi olabilme” açısından sistem pek başarılı bulunmamaktadır.
Araştırmada hasta hakları ve hizmete erişim yanı sıra ilaca erişim durumu da ele alınmıştır. Hastaların 1/3’ü doktoru reçetesini yazdıktan sonra ilacı alana kadarki işlem ve prosedür sürecinin ilaca erişmelerini zorlaştırdığını belirtmektedir. %53’lük bir kesim ise zorlaştırmadığını ifade etmiştir.
Sistemde son yıllarda yapılan en temel yapısal değişikliklerden biri olan Genel Sağlık Sigortası’nın sağlık hizmetine erişim üzerinde pozitif bir etkisi (%62) olduğu düşünülmektedir. SSK mensuplarında bu görüşün daha yaygın olduğu (%66) dikkati çekmektedir. Bu değişimin getirdiği başlıca iyileşmeler “istenilen hastanede tedavi olunabilmesi” ve “herkese eşit hizmetler/haklar sunulması” olarak dile getirilmektedir.
Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri:
Görüşülen hastaların yarısından fazlası (%59) sağlık hizmetlerinden faydalanırken problem yaşadıklarını belirtmişlerdir. Yaşanan problemlerin en başında “hastanede bekleme süresinin çok uzun olması”, “doktorların ilgisizliği/ ilgisiz tutumlar” ve “kayıt, sevk vb. işlemlerin uzun sürmesi ve bürokrasi” gelmektedir.
En çok yaşanan problem olan hastanelerdeki bekleme süresini azaltmaya yönelik çözümler arasında “anlaşmalı özel kurum sayısının arttırılması” hastalarca en fazla belirtilen çözümdür.
Doktorların ilgisizliğinin önüne geçilmesi için ise, hastaların çoğunluğu “doktorun kendisine daha fazla zaman ayırması”nı gerekli görmektedir. Kısmen buna paralel çözümlerden biri olan “doktor sayısının arttırılması” da yine hastalar tarafından belirtilen diğer bir çözüm yoludur.
Hastaların yaşadıkları bir diğer önemli sorun ise işlemler ve bürokrasi ile ilişkilidir. Bu gibi işlemlerin kısaltılması, hastaların bu konudaki en büyük beklentisidir.
Hastalar En Çok Kime Güveniyor:
Hastalar en çok birebir ilişkiye girdikleri ve hizmet aldıkları kanallara, yani doktorlar, hemşireler ve diğer sağlık personeli ile eczacılara güveniyorlar. Sosyal güvenlik/ Sigorta sektörü ve ilaç sektörü de yine hastaların yarısından fazlasının güven duyduğu kaynaklardır. Politikacıların, IMF’nin ve bürokratların ise hastaların en az güvendiği kaynaklar olduğu görülmektedir.
Gelecek Beklentisi:
Hastaların sağlık ve tedavi hizmetlerinin geleceği konusunda genel olarak iyimser olduğu görülmektedir. Görüşülen kişilerin çoğunluğu (%66) Türkiye’deki tedavi kalitesinin daha iyi olacağına inanmaktadır. Bu noktaya gelinebilmesi için yeni hükümetten beklentilerin başında ise:
· Herkese eşit sağlık hizmeti sağlanması,
· Hasta haklarının korunması ve arttırılması ve
· Doktor sayısının arttırılması
gelmektedir. Bu üç temel beklentiyi “hasta sevk sisteminin kolaylaştırılması ve bürokratik işlemlerin azaltılması” ve “sağlık kurumlarının iyileştirilmesi ve yenilerinin açılması” takip etmektedir.
Devletin politikasında hastalık bazlı programların önceliğine ilişkin ise hastalar, öncelikli olarak kanser, kalp ve damar hastalıkları, bulaşıcı hastalıklar ve çocuk sağlığı üzerinde durulmasını gerekli bulmaktadır.
İlaca erişimde de genel beklenti “yeni ilaçların Türkiye’de de aynı anda kullanılabilmesi” yönündedir.
Bütün bu beklentilerden de anlaşılacağı gibi, hastaların çoğunluğu (%72) sağlığa ayrılan bütçede tasarrufa gidilmesini de doğru bulmamaktadırlar.
|