|
Serde'nin Kuruluş Bildirgesi
|
|
DÜNYADA HASTA ORGANİZASYONLARI VE TÜRKİYE’DE HASTANIN EN İYİ TEDAVİYE ERİŞİM VE BİLGİ EDİNME HAKKI GİRİŞİMİ
Dünyada son dönemde meydana gelen ulusal ve küresel değişimler sonucunda, sağlık kapsamında önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Özellikle insana ait sağlıklı yaşama hakkı çerçevesinde, bir hastanın gelişmiş ve yeni tedavi hizmetlerine herhangi bir gelir farkı gözetilmeksizin kolay yollardan erişimi esastır. Günümüzün küresel ekonomik yaklaşımları ve kaynak yönetimi, sağlık politikalarında da sağlık erişimini ilgilendiren kararlar alınmasına neden olmaktadır. Öncelikle Amerika Birleşik Devletleri’nde başlayan ve Avrupa Birliği ülkelerini de kapsayan bu gelişmeler, sağlık sektörünün tüm paydaşlarını farklı şekillerde etkilemeye başlamıştır. Avrupa Birliği’ne tam üyelik sürecinde olan ülkemiz de, uyum çalışmaları çerçevesinde sağlık alanındaki dönüşümlere öncelik vermektedir.
Geçtiğimiz son on yıl içerisinde, değişim yaşanan ülkelerde sağlık sektörünün paydaşları arasına, daha önce rastlamadığımız grupların artan bir oranda katılımı gözlenmektedir. Daha önceleri etkin ve organize bir şekilde kendilerini doğrudan ilgilendiren sağlığa erişim konusunda görüş beyan etmeyen hasta ve hasta yakınları, sivil toplum temsilcileri olarak birçok platformda yer almaya başlamıştır. Sağlık sektörü hizmetinin alıcısı olan hastalar, veri kabul edilen sağlık hizmeti sunumundan yararlanabilmek, sağlık politikalarının gözden geçirilmesi için mücadele etmekte ve sonuçlar üzerinde söz sahibi olma yolunda seslerini duyurmaktadırlar.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, sağlık politikalarında köklü değişim kararlarının alındığı dönemlerde, genel ve/veya belirli hastalık alanlarını temsil eden hasta grupları, eyaletler ve ülke çapında platformlar oluşturmuşlardır. Süreç içerisinde; temsilcileri aracılığıyla hükümetler ile diyalog kurarak, verilen kararlarda görüş ve oy hakkı elde etmek suretiyle, sağlık sektöründe önemli bir yere sahip olmuşlardır. Eyaletler ve ülke çapında organizasyonlarını güçlendiren hasta grupları, ayrıca kurmuş oldukları konfederasyonlar vasıtasıyla, ulusal boyutta da hasta ve hasta yakınlarının sağlığa erişimi ile ilgili faliyetlerini sürdürmektedir. Bu kuruluşlar, gönüllü katılımlar, toplumsal katkılar ve sağlık sektörünün katkılarının yanı sıra, uluslararası fonlar (Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası) ile de desteklenmektedir. Bu gruplara; Ulusal Zihin Hastalıkları Derneği (National Association of Mental Illnesses - NAMI) gösterilebilecek en iyi örneklerdendir.
Avrupa Birliği ülkelerinde de sağlık politikaları alanında benzer gelişmeler yaşanmaktadır. Bu gelişmeler sonucunda, son beş yılda Avrupa ülkelerinde sağlık hizmetleri konusunda alınan kararlarda hastanın rolü her geçen gün artmıştır. Avrupa Birliği çatısı altında oluşturmuş oldukları konfederasyonlar ve kuruluşlar aracılığıyla komisyonlar ile fikir alışverişinde bulunmakta ve başarılı işbirliği örnekleri sergilemektedirler. Örneğin, Avrupalı Hastaların Sesi (European Patients’ Voice) ve Avrupa Hasta Forumu (European Patient Forum) halk sağlığı ve sağlık politikaları konularında bünyelerindeki üye ülke hasta grupları ile işbirliği içerisinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Avrupa ülkelerinde bulunan hasta grupları, gönüllü katılımlar, toplumsal ve sağlık sektörünün katkılarının yanı sıra, uluslararası fonlar (Dünya Sağlık Örgütü, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası) ve Avrupa Birliği fonları ile de desteklenmektedir.
Yerel olarak gerçekleştirilmekte olan bu çalışmaların sonucunda, tüm dünyadaki faaliyetleri temsil etmek ve bu faaliyetlere destek olmak amacıyla, 1999 yılında 40 adet hasta organizasyonu tarafından Uluslararası Hasta Organizasyonları Birliği (International Alliance of Patients’ Organizations – IAPO) kurulmuştur. IAPO dünya çapında 150’yi aşkın üyesi ile faaliyet göstermekte ve uluslararası platformlarda tüm hastaları temsil etmektedir. Ulusal ve uluslararası boyutta çalışmalarını sürdüren sivil toplum kuruluşları, gelişmiş ve yenilikçi tedavilere ulaşım ve sağlık hizmetleri ile ilgili bilgilenme konularında sağlık komisyonları, sağlık ve ilaç sektörü ile beraber çalışmaktadır.
Bu gelişmelerin ışığında ülkemizde de benzeri örgütlenmelerin başlatılmasının zamanı gelmiştir. Bu tür bir çalışma, belirli hastalıklarla ilgili örgütlerin ilgili alanlarına müdahale etmek yerine, genel politikaların oluşturulması ve uygulanma kabiliyetinin geliştirilmesiyle birinci derecede ilgilenecektir.
Sağlık sektörü hizmetinin alıcısı olan hastalar, ülkemizde etkin bir platforma sahip olmamaları nedeniyle, sağlık politikalarının belirlenmesinde görüşlerini karar vericilere örgütlü biçimde iletememektedir. Sivil toplumun çok önemli bir kesimi olan hastalar, hem gelişmiş ve yenilikçi tedavilere ulaşım, hem de sağlık hizmetleri ile ilgili bilgilenme konularında ağırlıklarını hissettirememektedirler. Hastalar ve hasta yakınları, veri kabul edilen sağlık hizmeti sunumundan yararlanabilmek için mücadele etmek zorunda kalmakta, ortaya çıkan sonuçtan yakınmak dışında hiçbir şey yapamamaktadır.
Sağlık hizmetlerinin odak noktasında bulunan hastaların, ülkemizde de halk sağlığı ve sağlık politikaları konularında görevleri olmalıdır.
Yukarıda özetlenen saptamaların ışığında,
Ä Hasta ve hasta yakınlarının sağlık hizmetleri kapsamındaki bilgi düzeylerini geliştirerek sağlık ve sağlık politikaları konularında söz hakkına sahip olacakları bir platform oluşturmak,
Ä Hastaların gelişmiş ve yeni tedavi hizmetlerine herhangi bir gelir farkı gözetmeksizin kolay prosedürlerle erişimini sağlamak,
Ä Ulusal ve uluslararası düzeyde ilgili alanlardaki gelişmeleri yakından izlemek, ülke koşullarına uygun politikalar üretilmesi için araştırmalar yapmak, yaptırmak, toplantılar düzenlemek, projeler oluşturmak ve uygulamak,
Ä Kamunun ilgili amaçlar konusunda oluşturacağı platformlarda üyelerini temsil etmek,
Ä Benzeri hedefleri olan ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak,
amaçlarıyla örgütlenerek, halkımızın sağlık politikaları alanında katılımcı demokrasinin gereğini yerine getirmesine katkıda bulunacağımız inancındayız.
|